Voyager 1: Στα 26 δισ. χλμ. η «ημέρα φωτός» που γράφει ιστορία

Το Voyager 1 της NASA, το πιο μακρινό ανθρώπινο κατασκεύασμα από τη Γη, αναμένεται την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου, στις 10:16 ώρα Γκρίνουιτς, να απέχει περίπου 26 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα από τον πλανήτη μας.

Η απόσταση αυτή αντιστοιχεί σε μία ημέρα φωτός: ένα σήμα φωτός που θα φύγει από τη Γη θα χρειάζεται 24 ώρες για να φτάσει στο διαστημικό σκάφος.

Σχεδόν 49 χρόνια μετά την έναρξη του ταξιδιού του, το Voyager 1 κινείται στο Διάστημα με ταχύτητα σχεδόν 61.000 χιλιομέτρων την ώρα. Έχει περάσει πέρα από τους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος, έχει εισέλθει στο διαστρικό Διάστημα και εξακολουθεί να επικοινωνεί με τις επιστημονικές ομάδες που παρακολουθούν την αποστολή του.

Ο αστροφυσικός Aλαν Κάμινγκς, ανώτερος ερευνητής στο Εργαστήριο Διαστημικής Ακτινοβολίας του Caltech και μέλος του προγράμματος Voyager από το 1973, περιέγραψε στο Reuters τη σημασία του νέου ορόσημου. «Το θεωρώ ένα τεχνολογικό ορόσημο, που σηματοδοτεί την εκπληκτική μακροβιότητα του Voyager 1, αλλά και ένα τεχνολογικό επίτευγμα, καθώς εξακολουθούμε να μπορούμε να επικοινωνούμε μαζί του σε αυτή την απόσταση».

Τι σημαίνει η απόσταση μίας ημέρας φωτός

Το φως ταξιδεύει με ταχύτητα περίπου 300.000 χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο. Για να διανύσει τα περίπου 26 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα που θα χωρίζουν το Voyager 1 από τη Γη, χρειάζεται ένα πλήρες εικοσιτετράωρο.

Η κλίμακα της απόστασης γίνεται ακόμη πιο σαφής σε σύγκριση με το έτος φωτός, τη μονάδα που χρησιμοποιείται για πολύ μεγάλες κοσμικές αποστάσεις. Ένα έτος φωτός αντιστοιχεί σε περίπου 9,5 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα, δηλαδή στην απόσταση που διανύει το φως μέσα σε έναν χρόνο.

Το πλησιέστερο αστρικό σύστημα προς το Ηλιακό Σύστημα, ο Άλφα Κενταύρου, αποτελείται από τρία άστρα και βρίσκεται περίπου 4,24 έτη φωτός μακριά. Η απόσταση του Voyager 1 παραμένει πολύ μικρότερη από αυτήν, ωστόσο αποτελεί μοναδικό σταθμό για μια ανθρώπινη κατασκευή που συνεχίζει να λειτουργεί δεκαετίες μετά την εκτόξευσή της.

Η αποστολή Voyager και οι ανακαλύψεις στους εξωτερικούς πλανήτες

Η NASA έστειλε στο Διάστημα τα δύο σχεδόν πανομοιότυπα Voyager το 1977, με στόχο την εξερεύνηση των εξωτερικών πλανητών του Ηλιακού Συστήματος. Το Voyager 2 εκτοξεύθηκε πρώτο, ενώ το Voyager 1 ακολούθησε στις 5 Σεπτεμβρίου 1977 από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ της Φλόριντα, με πύραυλο Titan IIIE-Centaur.

Παρότι το Voyager 1 ξεκίνησε 16 ημέρες μετά το δίδυμο σκάφος, το προσπέρασε μέσα στους επόμενους μήνες. Στην πορεία του προς τα εξωτερικά όρια του Ηλιακού Συστήματος, έστειλε στη Γη δεδομένα για τον Δία, τον Κρόνο και τους δορυφόρους τους.

Μεταξύ των ευρημάτων του ήταν ένας λεπτός δακτύλιος γύρω από τον Δία, καθώς και δύο δορυφόροι που δεν ήταν γνωστοί έως τότε, η Θήβη και η Μήτιδα. Στον Κρόνο, το Voyager 1 εντόπισε πέντε νέους δορυφόρους και έναν επιπλέον δακτύλιο, τον δακτύλιο G.

Το Voyager 2 ακολούθησε διαφορετική πορεία, ώστε να εξερευνήσει και τον Ουρανό με τον Ποσειδώνα. Κατά τον Κάμινγκς, το δεύτερο σκάφος αναμένεται να φτάσει σε απόσταση μίας ημέρας φωτός από τη Γη τον Νοέμβριο του 2035.

Voyager 1 στο διαστρικό Διάστημα από το 2012

Το Voyager 1 πέρασε το 2012 το εξωτερικό όριο της ηλιόσφαιρας και εισήλθε στο διαστρικό Διάστημα. Η ηλιόσφαιρα είναι η περιοχή σωματιδίων και μαγνητικών πεδίων που σχηματίζει ο Ήλιος γύρω από το Ηλιακό Σύστημα.

Μετά τη μετάβασή του πέρα από αυτή την προστατευτική ζώνη, το σκάφος συνέχισε να συγκεντρώνει επιστημονικές μετρήσεις. Κατέγραψε για πρώτη φορά τα ενεργειακά φάσματα γαλαξιακών κοσμικών ακτίνων χαμηλής ενέργειας, τα οποία δεν είναι δυνατό να παρατηρηθούν εντός της ηλιόσφαιρας εξαιτίας της επίδρασης του ηλιακού ανέμου.

«Αυτό ήταν το Αγιο Δισκοπότηρο της φυσικής των κοσμικών ακτίνων χαμηλής ενέργειας», αναφέρει ο Κάμινγκς.

Το Voyager 2 εισήλθε με τη σειρά του στο διαστρικό Διάστημα το 2018, έξι χρόνια μετά το Voyager 1.

Ο Χρυσός Δίσκος που ταξιδεύει πέρα από το Ηλιακό Σύστημα

Εκτός από επιστημονικά όργανα, τα Voyager 1 και Voyager 2 μεταφέρουν τον Χρυσό Δίσκο, το μήνυμα που σχεδιάστηκε ως παρουσίαση της Γης και του ανθρώπινου πολιτισμού σε οποιαδήποτε νοήμονα εξωγήινη μορφή ζωής ενδέχεται να συναντήσει τα σκάφη στο μέλλον.

Πρόκειται για χάλκινο δίσκο με επίστρωση χρυσού και διάμετρο 30,5 εκατοστών. Περιλαμβάνει εικόνες, ήχους και στοιχεία που αφηγούνται πτυχές της ζωής στη Γη, μαζί με οδηγίες για τον εντοπισμό του πλανήτη μας.

Στο περιεχόμενό του βρίσκονται:

• το «Johnny B. Goode» του Τσακ Μπέρι
• η Πέμπτη Συμφωνία του Μπετόβεν
• παραδοσιακά τραγούδια των Αβορίγινων της Αυστραλίας και
• χαιρετισμοί σε 55 γλώσσες.

Η επιλογή να συμπεριληφθούν πληροφορίες για τη θέση της Γης έχει προκαλέσει προβληματισμό σε ορισμένους επιστήμονες, που έχουν θέσει το ενδεχόμενο ο δίσκος να βρεθεί από εχθρικά εξωγήινα όντα. Ο Κάμινγκς δεν συμμερίζεται αυτή την ανησυχία. «Εχω ακούσει αυτή την ανησυχία κάποιες φορές όλα αυτά τα χρόνια, αλλά ποτέ δεν με προβλημάτισε. Είναι μάλλον απίθανο να τον βρουν οι εξωγήινοι», σχολιάζει.